All-on-4 یا All-on-6؛ کدام برای فک شما مناسب است؟
تفاوت ایمپلنت All-on-4 و All-on-6 از نظر تراکم استخوان، فک بالا و پایین، دندانقروچه، طول کانتی‌لور، شواهد بالینی پروتکل Maló و پرسش‌های رایج بیماران.
All-on-4 و All-on-6 چه هستند؟
هر دو روش یک پروتز ثابت تمام‌فک را روی ایمپلنت پیچ می‌کنند؛ All-on-4 با چهار و All-on-6 با شش ایمپلنت، که به استخوان و نیروی جویدن بستگی دارد.
All-on-4 و All-on-6 دو روش برای بازسازی ثابت یک فک کامل در بیماران بی‌دندان یا کسانی هستند که همه دندانهای یک فک‌شان قابل نگهداری نیست. در هر دو روش، یک پروتز ثابت یکپارچه (معمولاً ۱۰ تا ۱۲ دندان) روی تعدادی ایمپلنت پیچ میشود و برخلاف دندان مصنوعی متحرک، بیمار آن را خارج نمی‌کند. تفاوت اصلی، تعداد ایمپلنتها و نحوه قرارگیری آن‌هاست: چهار ایمپلنت در All-on-4 و شش ایمپلنت (گاهی بیشتر) در All-on-6.
مفهوم All-on-4 در اواخر دهه ۱۹۹۰ توسط پائولو مالو (Paulo Maló) معرفی شد. در این روش دو ایمپلنت جلویی عمودی و دو ایمپلنت عقبی با زاویه حدود ۳۰ تا ۴۵ درجه کاشته میشوند. زاویه دادن ایمپلنتهای عقبی اجازه می‌دهد از کنار سینوس فک بالا یا عصب فک پایین عبور کنند و در بسیاری از بیماران نیاز به پیوند استخوان کاهش یابد. در All-on-6 با شش پایه، نیرو بین تعداد بیشتری ایمپلنت تقسیم میشود.
طول کانتی‌لور و توزیع نیرو
کانتی‌لور بخش بدون پایه پشت آخرین ایمپلنت است؛ هرچه بلندتر باشد فشار اهرمی بیشتر است. All-on-6 معمولاً کانتی‌لور کوتاه‌تری دارد.
کانتی‌لور (Cantilever) بخشی از پروتز است که پشت آخرین ایمپلنت، بدون پایه زیرین، ادامه پیدا میکند؛ مثل بالکنی که از ساختمان بیرون زده است. هرچه این بخش بلندتر باشد، نیروی جویدن روی آخرین ایمپلنت و پیچ‌ها مانند یک اهرم بیشتر میشود. در All-on-4 زاویه دادن ایمپلنتهای عقبی برای کوتاه کردن کانتی‌لور طراحی شده است، اما در All-on-6 وجود پایههای بیشتر در ناحیه عقب معمولاً کانتی‌لور را کوتاه‌تر میکند یا کاملاً حذف میکند.
توزیع نیرو روی شش ایمپلنت باعث میشود سهم هر پایه از بار کمتر شود. مزیت دیگر All-on-6 «حاشیه امنیت» است: اگر یکی از ایمپلنتها با استخوان جوش نخورد یا در آینده از دست برود، پروتز اغلب روی پنج پایه باقیمانده قابل استفاده است. در All-on-4 از دست رفتن یک ایمپلنت معمولاً به معنای نیاز به کاشت مجدد پیش از ادامه استفاده از پروتز است.
تراکم استخوان: فک بالا در برابر فک پایین
فک پایین متراکم‌تر است و All-on-4 در آن سابقه خوبی دارد؛ در فک بالای نرمتر، ایمپلنت بیشتر (All-on-6) اغلب توزیع نیروی بهتری می‌دهد.
استخوان فک پایین، به‌ویژه در ناحیه جلو و بین دو سوراخ چانه‌ای، معمولاً متراکم‌تر است و ثبات اولیه ایمپلنت در آن بهتر به دست می‌آید. به همین دلیل All-on-4 در فک پایین سابقه بالینی بسیار خوبی دارد. فک بالا استخوانی نرمتر و متخلخل‌تر دارد و سینوس‌های فکی در ناحیه عقب فضای استخوان را محدود می‌کنند؛ در این فک بسیاری از جراحان ترجیح می‌دهند با پنج یا شش ایمپلنت یا ترکیب با ایمپلنتهای زایگوماتیک کار کنند.
تصمیم درباره تعداد ایمپلنتها بدون سی‌تی‌اسکن (CBCT) و طراحی دیجیتال ممکن نیست. در تصاویر CBCT ارتفاع، پهنا و تراکم استخوان، فاصله تا سینوس و مسیر عصب اندازه‌گیری میشود. اگر استخوان کافی برای شش ایمپلنت وجود نداشته باشد، انتخاب بین All-on-4 بدون پیوند یا All-on-6 همراه با سینوس لیفت و پیوند استخوان باید با بیمار به‌طور شفاف بررسی شود.
دندانقروچه و عادات پارافانکشنال
دندانقروچه فشار بسیار بیشتری به پروتز تمام‌فک وارد میکند؛ در این بیماران معمولاً ایمپلنت بیشتر و استفاده از نایت‌گارد توصیه میشود.
دندانقروچه شبانه (براکسیسم) و فشردن دندان‌ها نیروهایی بسیار بیشتر از جویدن معمولی به پروتز وارد می‌کنند. در پروتزهای تمام‌فک، این نیروها میتوانند باعث شکستن دندانهای پروتز، شل شدن پیچ‌ها و در موارد شدید از دست رفتن استخوان اطراف ایمپلنت شوند. در بیماران دارای براکسیسم، اغلب متخصصان تعداد ایمپلنت بیشتر، چارچوب فلزی یا زیرکونیای مقاوم و نایت‌گارد شبانه را توصیه می‌کنند.
فک مقابل هم مهم است: اگر فک مقابل دندان طبیعی یا پروتز ثابت داشته باشد، نیروهای وارده بیشتر از حالتی است که فک مقابل دندان مصنوعی متحرک دارد. ترکیب فک بالا، استخوان نرم و دندانقروچه یکی از موقعیت‌هایی است که معمولاً به سمت All-on-6 یا تعداد پایه بیشتر سوق می‌دهد.
شواهد علمی: نتایج بلندمدت چه می‌گویند؟
مطالعات بلندمدت گروه مالو و مرورهای مستقل بقای بالایی برای All-on-4 گزارش کرده‌اند؛ شواهد مقایسه مستقیم با All-on-6 هنوز محدودتر است.
گروه مالو نتایج پیگیری بلندمدت All-on-4 را در فک پایین و فک بالا منتشر کرده و بقای بالایی برای ایمپلنتها و پروتزها گزارش کرده است. مرورهای سیستماتیک مستقل نیز نشان داده‌اند که بازسازی تمام‌فک روی چهار ایمپلنت با زاویه، در کوتاه‌مدت و میان‌مدت نتایجی قابل مقایسه با پروتکل‌هایی با ایمپلنت بیشتر دارد. با این حال کیفیت شواهد مقایسه مستقیم چهار در برابر شش ایمپلنت محدود است و بسیاری از مطالعات از مراکز تخصصی با تجربه بالا گزارش شده‌اند.
نتیجه عملی این است که هیچکدام از دو روش به‌طور مطلق «بهتر» نیست. مهم‌تر از عدد ایمپلنت، تشخیص درست، کیفیت جراحی، طراحی پروتز، کنترل نیروها و مراقبت منظم پس از درمان است. مراجعه دوره‌ای برای باز کردن و تمیز کردن پروتز و کنترل التهاب اطراف ایمپلنت در هر دو روش ضروری است.
بارگذاری فوری، هزینه و مراقبت
در هر دو روش با ثبات اولیه کافی، پروتز موقت ثابت معمولاً همان روز یا چند روز بعد نصب میشود؛ All-on-6 معمولاً هزینه بیشتری دارد.
در هر دو روش، اگر ایمپلنتها ثبات اولیه کافی داشته باشند، معمولاً یک پروتز موقت ثابت در همان روز یا چند روز پس از جراحی نصب میشود و پروتز نهایی پس از چند ماه ساخته میشود. هزینه All-on-6 به دلیل دو ایمپلنت و اجزای بیشتر و گاهی نیاز به پیوند، معمولاً بالاتر از All-on-4 است؛ اما هزینه را باید در کنار پیامد احتمالی از دست رفتن یک پایه سنجید.
برای آشنایی بیشتر با جزئیات هر روش، صفحات اختصاصی All-on-4 و All-on-6 و مقاله ایمپلنت فوری سایت را ببینید. اگر فقط یک یا چند دندان از دست رفته است، مقاله مقایسه ایمپلنت با بریج راهنمای مناسب‌تری است.
منابع علمی
- Maló P et al. — The All-on-4 concept for full-arch rehabilitation of the edentulous mandible: long-term follow-up (Clin Implant Dent Relat Res)
- Patzelt SB et al. — The all-on-four treatment concept: a systematic review (Clin Implant Dent Relat Res, 2014)
- International Team for Implantology (ITI) — Consensus statements on full-arch rehabilitation
- Cochrane Oral Health — Interventions for the edentulous jaw