اورژانس‌های دندانپزشکی: در دقایق اول چه باید کرد؟
دندان کندهشده، شکستگی، آبسه، خونریزی و درد شدید — راهنمای اقدام فوری مبتنی بر پروتکل‌های بالینی.
دندان دائمی کاملاً کنده شده (اولوژن)
این فوری‌ترین وضعیت دندانی است؛ شانس موفقیت با هر دقیقه تأخیر کاهش می‌یابد. دندان را از ناحیه تاج (نه ریشه) بردارید. اگر آلوده است، فقط چند ثانیه با شیر یا سرم نمکی بشویید و هرگز ریشه را نسابید.
در صورت امکان، دندان را بلافاصله در حفره خود جا بیندازید و با گاز یا دستمال ثابت نگه دارید. اگر ممکن نیست، آن را در شیر، سرم نمکی یا بزاق (داخل دهان، کنار گونه در فرد هوشیار) قرار دهید — نه در آب معمولی — و فوراً مراجعه کنید. دندان شیری کندهشده هرگز نباید جا انداخته شود.
شکستگی دندان
شکستگی مینایی سطحی معمولاً اورژانس نیست اما لبه تیز باید صاف شود. شکستگی همراه با نقطه قرمز یا خونریزی از مرکز دندان یعنی پالپ درگیر است و نیاز به مراجعه فوری دارد.
قطعه شکسته را در شیر یا سرم نگه دارید؛ در برخی موارد می‌توان آن را باند کرد. تا زمان مراجعه، از گاز زدن با آن دندان بپرهیزید و کمپرس سرد برای کاهش تورم استفاده کنید.
آبسه و عفونت: علائم خطر
آبسه با درد ضربان‌دار، تورم لثه یا صورت، طعم بد و گاهی تب همراه است. آبسه، خود‌به‌خود درمان نمی‌شود؛ حتی اگر درد موقتاً کم شود، عفونت باقی است.
علائم هشدار نیازمند مراجعه اورژانسی فوری: تورم گسترده صورت یا زیر چشم، اشکال در بلع یا تنفس، محدودیت شدید باز کردن دهان و تب بالا. این‌ها می‌توانند نشانه گسترش عفونت به فضاهای عمقی گردن باشند.
خونریزی، درد شدید و افتادن ترمیم
برای خونریزی پس از کشیدن دندان، گاز تمیز را ۳۰ تا ۶۰ دقیقه با فشار مداوم گاز بگیرید و از شست‌وشو و مکش خودداری کنید؛ خونریزی فعال بیش از دو ساعت نیاز به ارزیابی دارد.
برای درد شدید، مسکن طبق دستور مصرف کنید و هرگز آسپرین یا قرص را مستقیم روی لثه نگذارید؛ باعث سوختگی شیمیایی مخاط می‌شود. افتادن روکش یا پرکردگی معمولاً اورژانس نیست اما دندان را حساس و مستعد شکستن میکند و باید زود بازسازی شود.
پیشگیری از آسیب‌های دندانی
استفاده از محافظ دهانی (ماوث‌گارد) در ورزش‌های برخوردی، مهم‌ترین اقدام پیشگیرانه اثبات‌شده برای ضربه‌های دندانی است.
درمان به‌موقع پوسیدگی‌ها، پرهیز از باز کردن بسته‌بندی با دندان و استفاده از نایت‌گارد در بروکسیسم، احتمال شکستگی‌های ناگهانی را کاهش می‌دهد.