جراحی دندان عقل: چه زمانی باید کشیده شود و دوره نقاهت چگونه است؟
معیارهای علمی کشیدن دندان عقل نهفته، مراحل جراحی، عوارض احتمالی مانند درایساکت و راهنمای کامل مراقبت پس از عمل.
چرا دندان عقل مشکلساز میشود؟
دندان عقل (مولر سوم) آخرین دندانی است که معمولاً بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی رویش مییابد. در بسیاری از افراد، فضای کافی در انتهای فک وجود ندارد و دندان بهصورت نهفته یا نیمهنهفته باقی میماند.
دندان نیمهرویشیافته، محیطی مناسب برای تجمع پلاک ایجاد میکند و میتواند به پریکورونیت (التهاب لثه پوشاننده)، پوسیدگی سطح دیستال دندان مولر دوم و در موارد نادرتر کیست دنتیژروس منجر شود.
چه زمانی کشیدن ضروری است و چه زمانی نه؟
اندیکاسیونهای پذیرفتهشده عبارتاند از: عفونت مکرر، پوسیدگی غیرقابلترمیم دندان عقل یا مولر مجاور، ضایعه کیستیک، تحلیل ریشه دندان مجاور و مشکلات پریودنتال ناشی از موقعیت دندان.
مرورهای کاکرین نشان دادهاند که شواهد قطعی برای کشیدن پیشگیرانه دندان عقل کاملاً بدون علامت و بدون آسیبشناسی وجود ندارد؛ در این موارد پایش دورهای با معاینه و رادیوگرافی، رویکردی منطقی است. تصمیم باید فردمحور و بر پایه رادیوگرافی پانورامیک یا CBCT باشد.
مراحل جراحی
پس از بیحسی موضعی (و در صورت نیاز آرامبخشی)، برش کوچکی روی لثه داده میشود، در صورت لزوم مقدار کمی استخوان پوشاننده برداشته و دندان گاهی به چند قطعه تقسیم میشود تا با کمترین آسیب خارج شود.
سپس حفره شستوشو و بخیه زده میشود. مدت عمل برای یک دندان معمولاً ۲۰ تا ۴۵ دقیقه است. در دندانهای نزدیک به کانال عصب آلوئولار تحتانی، CBCT پیش از جراحی برای کاهش ریسک آسیب عصبی توصیه میشود.
دوره نقاهت و مراقبتهای پس از جراحی
۲۴ ساعت اول: گاز استریل را ۳۰ تا ۶۰ دقیقه با فشار نگه دارید، کمپرس سرد متناوب روی گونه بگذارید، از شستوشوی شدید دهان، مکیدن با نی و سیگار خودداری کنید و غذای نرم و خنک بخورید.
از روز دوم: شستوشوی ملایم با آبنمک ولرم، ادامه مسواک سایر دندانها، و مصرف داروها طبق دستور. تورم معمولاً روز دوم تا سوم به اوج میرسد و سپس فروکش میکند. بازگشت به فعالیت عادی غالباً طی ۳ تا ۷ روز است.
عوارض احتمالی و نشانههای هشدار
درایساکت (استئیت آلوئولار) شایعترین عارضه است و با درد شدید و ضرباندار در روز سوم تا پنجم همراه با بوی بد مشخص میشود؛ سیگار و مکش، مهمترین عوامل خطر آن هستند و درمان با شستوشو و پانسمان دارویی انجام میشود.
بیحسی طولانی لب یا زبان، خونریزی کنترلنشده، تب بالا و محدودیت شدید باز کردن دهان، نشانههای هشداردهندهای هستند که نیاز به ارزیابی فوری دارند.